Merhaba; Burada üye olmadan soru sorabilir, sorulmuş sorulara cevap verebilirsin. Eminim soracak bir çok sorun vardır laughing

+1 oy
17 kez görüntülendi
Coğrafya kategorisinde tarafından
Depremin Büyüklüğü Ve Gücü Nasıl Ölçülür?

1 cevap

0 oy
(52.6k puan) tarafından
 
En İyi Cevap

Bir depremin gücü iki değişik şekilde ölçülür: Büyüklük ve Şiddet

Büyüklük

1935 yılında Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü’nde bir sismolog olan Charles F. Richter tarafından geliştirilmiştir. Richter Büyüklük Ölçeği depremin kaynağında boşalan toplam enerji miktarı olan büyüklüğünü ölçer. Bu ölçek 1 ile başlayan açık uçlu bir derecelendirmedir. Bugüne kadar kaydedilen en büyük değer 9.1 dir. Bir depremin büyüklüğü sismogram üzerinde kaydedilmiş en büyük deprem dalgasının genliğinin ölçülmesi ile saptanır. Richter, büyük sayılardan kurtulmak için kaydedilen en büyük deprem dalgasının genliğini sayısal bir büyüklük değerine dönüştüren 10 tabanlı logaritmik bir ölçekten yararlanmıştır. Böylece, büyüklük değerinin her bir sayı artışı dalga genliğinde 10 katlık bir artışa karşılık gelir. Örneğin 6 büyüklüğündeki bir depremin en büyük sismik dalgasının genliği, 5 büyüklüğündeki bir depremin ürettiğinin 10 katı, 4 büyüklüğündekinin 100 katı ve 3 büyüklüğünde bir depremin de 1000 katı (10 x 10 x 10= 1000) daha büyüktür. Her bir sayı artışı dalga genliğinin 10 kat artışına karşılık gelir ancak her artış ayrıca, kabaca 30 katlık bir enerji boşalımını da işaret eder. Bu, 6 büyüklüğünde yaklaşık 30 depremin bıraktığı enerjinin 7 büyüklüğündeki bir depremin bıraktığına eşit olduğu anlamına gelir.

Şiddet

Şiddet, depremin yaptığı hasar türünün ve insanların depreme gösterdiği tepkilerin nesnel bir ölçüsüdür. 19. yüzyılın ortalarından bu yana şiddet, depremin büyüklüğü ve gücünü kabaca kestirmek amacıyla kullanmıştır. En yaygın kullanılan şiddet ölçeği, I den XII ye kadar değişen değerlere sahip olan Mercalli Şiddet Ölçeğidir

Richter Büyüklük Ölçeği depremin kaynağında bırakılan toplam enerji miktarını ölçer. Büyüklük, en büyük deprem dalgasının genliğinin ölçülüp sağdaki ölçeğe işaretlenmesiyle belirlenir. P- ve S- dalgaları-nın geliş zamanları arasındaki farklılık (saniye cinsinden) soldaki cetvelde işaretlenir. Bu iki nokta arasında bir çizgi çizildiği zaman, çizginin ortadaki cetveli kestiği nokta depremin büyüklüğüdür.

Süreye Bağlı Büyüklük (Md)

Daha büyük bir depremin, sismometre üzerinde daha uzun bir süre için salınımlara yol açacagı ilkesinden hareket edilir. Depremin, sismometre üzerinde ne kadar uzun süreli bir titreşim oluşturduğu ölçülür ve deprem merkezinin uzaklığı ile ölçeklenir. Bu yöntem küçük (M<5.0) ve yakın (Uzaklık<300 km) depremeler için kullanılır.

Yerel (Lokal) Büyüklük (Ml)

Bu yöntem 1935‘te Richter tarafından depremleri ölçmek için önerilen ilk yöntemdir. Bu yöntem, havuza atılan taş örneğinde, taşın suya çarparken oluşturduğu ses dalgalarının suyun içerisine yerleştirilmiş bir mikrofon ile dinlenmesine benzetilebilir. Ses kaydında oluşan en yüksek genlik değeri, uzaklık ile ölçeklenerek taşın büyüklüğü hakkında bilgi verecektir. Depremin büyüklüğünü kestirirken de aynı ilke uygulanır. Bu yöntem de görece küçük (büyüklüğü 6.0'dan az) ve yakın (uzaklığı 700 km'den az) depremeler için kullanılır. Doğru değerlerin bulunması için sismometrelerin çok iyi kalibre edilmiş olması esastır.

Yüzey Dalgası Büyüklüğü (Ms)

Bu yöntem ilk iki yöntemin yetersiz kaldığı büyük depremleri (M>6.0) ölçmek için geliştirilmiştir. Havuz örneğine geri dönecek olursak, suyun yüzeyinde oluşan ve halkalar şeklinde merkezden çevreye yayılan dalgaların en yüksek genliğinin ölçülmesi esasına dayanır. Bu tür dalgalar yeryüzünde kaynaktan çok uzak mesafelere yayılabilirler. Diğer yöntemlerin aksine bu yöntemin güvenilirliği uzak mesafeden yapılan ölçümlerde daha da artar.

Cisim Dalgası Büyüklüğü (Mb)

Bu yöntem Yüzey Dalgası yöntemine benzer, tek farkı yüzeyden yayılan dalgalar yerine derinliklerde ilerleyen dalgaların kullanılmasıdır. Havuz örneğine dönersek, taşın suya çarpması ile oluşan ses dalgaları (akustik dalga) suyun içerisinde uzak mesafelere yayılabilir. Bu ses dalgalarının bir mikrofon ile dinlenebilir ve ulaştığı en yüksek genlik taşın büyüküğü konusunda bilgi verir. Deprem için de durum benzerdir. Ancak yerkabuğu içerisinde sadece ses dalgası değil, kesme dalgası adı verilen bir başka dalga türü de üretilir. Bu iki dalga türünün tümüne Cisim Dalgaları adı verilir. Sismometreler, mikrofondan farklı olarak her iki dalga türünü (Cisim Dalgaları) de kaydedebilir.

Moment Büyüklüğü (Mw)

Bu büyüklük türü, diğerlerine göre en güvenilir olanıdır. Bilim dünyasında, eğer bir deprem için moment büyüklüğü hesaplanabilmişse, diğer büyüklük türlerine gerek kalmadığı düşünülür. Belirleme açısından hepsinden çok daha karmaşıktır. Esas olarak depremin oluşumunun matematiksel bir modelinin yapılmasına karşılık gelir. Bir araştırıcının gerçeklestirebileceği bilimsel bir çalışma süreci ile hesaplanabilir ve bu yüzden hesaplamaların belirli bir zaman alması kaçınılmazdır. Otomatik olarak uygulamaya konulabilimesi ise zordur, dünyada sayılı birkaç gözlemevinde, sadece belirli bir büyüklüğün üzerindeki depremler için rutin olarak hesaplanmaktadır. Uygulamada, sadece belli bir büyüklüğün üzerindeki depremler için (M>4.0) Moment Büyüklüğü hesaplanabilir.

İlgili sorular

+1 oy
1 cevap
21, Mart, 21 Coğrafya kategorisinde misafir tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
21, Mart, 21 Coğrafya kategorisinde misafir tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
21, Mart, 21 Coğrafya kategorisinde yavuz tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
21, Mart, 21 Coğrafya kategorisinde fatih tarafından soruldu
+1 oy
1 cevap
22, Mart, 22 Coğrafya kategorisinde misafir tarafından soruldu
...